Ο μισογυνισμός στην Αρχαία Ελλάδα

Οι απόψεις της εποχής του Ομήρου και αργότερα της Κλασικής Ελλάδας θέλουν τη γυναίκα οκνηρή καταναλώτρια, κλεισμένη στο σπίτι χωρίς να παράγει έργο. Τόσο άντρες της πολιτικής, όσο και της τέχνης έχουν εκφράσει τις απόψεις τους αυτές για τις σύγχρονές τους γυναίκες.

Η άποψη ότι οι γυναίκες είναι οι κηφήνες για τους οποίους οι άντρες δουλεύουν ολημερίς απαντάται και στη Θεογονία του Ησιόδου. Στο Σημωνίδη από την Αμοργό, σατιρικό ποιητή πιθανόν του 7ου αιώνα συναντούμε το χαρακτηριστικό απόσπασμα 118 στίχων για τις γυναίκες. Παρά το περιεχόμενό του και την απήχηση που θα είχε σήμερα ή την αρνητική κριτική και την απόρριψη που θα του ασκούνταν, ο στόχος του Σημωνίδη είναι ολοφάνερα να ψυχαγωγήσει. Παρουσιάζεται να εξηγεί τη φύση των γυναικών μιλώντας για τη δημιουργία τους από δέκα διαφορετικές πηγές, εφτά ζώα, δύο στοιχεία κι ένα έντομο, με τη σειρά γουρούνα, αλεπού, σκύλα, χώμα, θάλασσα, γάιδαρο, νυφίτσα, φοράδα, πίθηκο, μέλισσα.

Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα που μιλά για τη γυναίκα που προέρχεται από τον πίθηκο:

"Αίσχιστα μεν πρόσωπα. [...] επ' αυχένα βραχεία. κινείται μόγις. άπυγος, αυτόκωλος. α τάλας ανήρ όστις κακόν τοιούτν αγκαλίζεται. δήνεα δε πάντα και τρόπους επίσταται ώσπερ πίθηκος".

"Άσχημο πρόσωπο. [...] κοντολαίμα, δυσκίνητη, άκωλη με κολλημένα άκρα. Δυστυχισμένος άντρας στ' αλήθεια όποιος αγκαλιάζει τέτοια σκρόφα. Ξέρει όλα τα καμώματα και τους τρόπους του πιθήκου".

Πέρα από το Σημωνίδη και στην τραγωδία παρατηρείται η άποψη για τη γυναίκα καταναλώτρια. Γνωστή είναι η αντίθεση ανάμεσα στις γυναίκες που παραμένουν στο σπίτι τους και στους πολεμιστές που μοχθούν μακριά από την πατρίδα τους, όπως παρουσιάζεται επανειλημμένως στην Ορέστεια τη φημισμένη τριλογία του Αισχύλου.

Στη Μήδεια του Ευριπίδη παρατηρούμε τον εξής στίχο που ανταποκρίνεται στα λόγια της Μήδειας: "λέγουσι δ' ημάς ως ακίνδυνον βίον ζώμεν κατ' οίκους, οι δε μάρνανται δορί, κακώς φρονούντες. ως τρις αν παρ' ασπίδα στήναι θέλοιμ' αν μάλλον ή τεκείν άπαξ"."Λένε τάχα για εμάς, ότι ζούμε ασφαλή ζωή μέσα στο σπίτι, την ώρα που εκείνοι πολεμούν με το κοντάρι. Ανόητος στοχασμός! Τι κάλλιο θα 'χα τρεις να σταθώ φορές πλάι στην ασπίδα παρά μια και μοναχή να γεννήσω".

Η παραδοσιακή αντίληψη του μισογυνισμού συνδέει τους άντρες με το μόχθο και τον κίνδυνο του πολέμου, του αθλητισμού της πολιτικής και της γεωργίας και υποτιμά τις γυναίκες ως οκνηρές καταναλώτριες που μένουν ασφαλείς στο σπίτι τους. Η Μήδεια με έξυπνο τρόπο επικεντρώνεται στην αντίθεση αυτή, αναφέροντας ένα παρόμοιο παράδειγμα που προάγει τις αντιλήψεις της κρατικής ιδεολογίας προς δημόσια κατανάλωση: το να υπηρετεί κάποιος άνδρας τη θητεία του ως στρατιώτης σημαίνει ότι εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του ως πολίτης αλλά και το να γεννήσει μια γυναίκα ένα παιδί και αυτό συνεπάγεται ότι εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της ως γυναίκα και αντίστοιχα ο θάνατος μια γυναίκας στη γέννα ισοδυναμεί με το θάνατος ενός στρατιώτη την ώρα της μάχης.

Πέρα από τη λογοτεχνική ισχύ αυτού του στερεότυπου, η ανταπόκρισή του στην πραγματικότητα είναι κάτι που δημιουργεί μεγάλη τριβή μεταξύ των δύο φύλων, αλλά τείνει να ανατραπεί ολικά. Η γυναίκα στη σημερινή εποχή δυναμική όσο ποτέ έχει την αξίωση της ισοτιμίας σε σχέση με τον άνδρα πράγμα που δύσκολα βέβαια κερδίζεται σε μία κοινωνία που γαλουχείται με τα στερεότυπα του παρελθόντος. Ωστόσο δε λείπουν οι ακρότητες του φεμινισμού απόρροια του υπερβάλλοντα ζήλου μεγάλης ομάδας γυναικών.

Οι απόψεις της εποχής του Ομήρου καλά κρατούν και τη σήμερον...

Πηγές: P.E. Easterling-B.M.W. Knox Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας

M. L. West Delectus ex Iambus et Elegis Graecis

Donald J. Mastronarde Ευριπίδου Μήδεια

Γκρεμίστε τα τείχη!

Άξιοι οι Έλληνες αθλητές των Παραολυμπιακών Αγώνων. Φτάσανε την Ελλάδα στην κορυφή με τις επιδόσεις τους. Οι φερέλπιδες αθλητές της ελληνικής αποστολής υπόσχονται κι άλλα μετάλλια πέρα των ήδη οκτώ που ξεπερνούν σε συγκομιδή τα μετάλλια των Ολυμπιακών. Ενδεικτικά ο Χαράλαμπος Ταϊγανίδης που εικονίζεται και παρακάτω με το παγκόσμιο ρεκόρ του και τη δύναμη ψυχής του ανέβηκε στο ψηλότερο βάθρο και έδωσε στην Ελλάδα τη χαρά της κατάκτησης του χρυσού μεταλλίου. Στο Πεκίνο ακούστηκε ο εθνικός μας ύμνος κάτι που δε χαρήκαμε στους Ολυμπιακούς.

Τι πιο σπουδαίο να βλέπεις τις προσπάθειες αυτών των αθλητών ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Τι πιο συγκινητικό να βλέπεις ανθρώπους να μετατρέπουν τις ατυχίες τους σε επιτυχίες. Σε όσους νομίζουν ότι τέλειωσε η ζωή τους, ότι πλέον είναι άχρηστοι, ότι είναι βάρος στους άλλους, οι αθλητές με αυτή τους τη δραστηριότητα ας τους δώσουν το παράδειγμα ότι ο άνθρωπος είναι πολύ πιο δυνατός αν το πιστέψει πραγματικά. Καλή συνέχεια σε όλους τους αθλητές!!!

Αθλητισμός: γιατί μας εμπνέει

Ψάχνω να βρω το συναίσθημα αυτό όταν ένας αθλητής νικά, όταν μια σημαία σηκώνεται ψηλά, όταν οι άνθρωποι ζουν για μια στιγμή, που όταν έρθει αγγίζουν τα όριά τους. Όταν οι μυώνες τεντώνονται, τα νεύρα πάλλονται, το σώμα ίπταται και η καρδιά έτοιμη να σπάσει τότε ο άνθρωπος φτάνει στην κόψη του ξυραφιού που όλα είναι αμφίβολα κι αβέβαια.

Ο αθλητισμός πάντα με συγκινούσε. Η διαδικασία της υπερπροσπάθειας προσφέρει πάντα τόσα πολλά. Όταν όλοι οι θεατές όρθιοι σε χειροκροτούν για ένα τέταρτο, όταν όλα έχουν σταματήσει για σένα, όταν στη ζωή σου κερδίζεις την υστεροφημία πριν πεθάνεις και με αξιοπρέπεια αποχωρείς δίνοντας την σκυτάλη στο νεώτερο τότε αυτό είναι αθλητισμός. Γιατί είναι έμπνευση η ζωή σου, έμπνευση η πορεία σου που πάντα θα λειτουργεί ως παράδειγμα για τους νέους.

Όποιος κι αν είσαι, όσο χρονών κι αν είσαι, αγωνίζεσαι να ξεπεράσεις τον εαυτό σου. Αγωνίζεσαι να γίνεις πιο δυνατός. Ακόμη κι η ήττα δε θα σε λυγίσει, αλλά θα σε κάνει πιο δυνατό για το επόμενο εμπόδιο. Γι αυτό ο αθλητισμός με συγκινεί, γιατί κρύβει το πάθος των αθλητών, κρύβει τα όνειρα που διψούν να γίνουν αλήθεια.

Ο αθλητισμός με συγκινεί. Βλέπω σ' αυτόν ανθρώπους πολεμιστές. Βλέπω αγωνία, πόνο, μόχθο, προσμονή, θάρρος, κουράγιο. Βλέπω μικρά παιδιά να παλεύουν στον τάπητα να σταθούν με το όνειρό τους στον κόσμο. Και κάθε φορά σε κάθε αγώνα να βάζουν ένα ακόμη λιθάρι για να κάνουν αυτό το όνειρο αλήθεια. Βλέπω την ομάδα, τα δύο να γίνονται ένα, με ένα στόχο, μια ελπίδα, ένα όνειρο. Κι αυτό είναι ο αθλητισμός η ελπίδα για το όνειρο.

Όποιος και να είσαι κουβαλάς ένα όνειρο. Να τα καταφέρεις, να νικήσεις, να δοξάσεις το όνομά σου και την πατρίδα σου. Γι αυτό ο αθλητισμός θέλει αφοσίωση, δύναμη ψυχής, καθαρό μυαλό και πάνω απ' όλα αγάπη γι αυτό που κάνεις.

Θύμα του εαυτού μου ή θύμα των άλλων; πόσο πολύ παίζει ρόλο το συναισθηματικό υπόβαθρο στο ξύπνημα από αυτή την υπνωτική κατάσταση και στην απομάκρυνση; για μια ζωή θύμα; θύμα σε μια σχέση ή θύμα σε όλες; εν τέλει θύμα του εαυτού μου ή θύτης του εαυτού μου;

Ώρα για διακοπές!

Αφήνουμε τη σκέψη στην άκρη, παίρνοντας μαζί μας πάντα τις ιδέες και τις αρχές μας και αφηνόμαστε στον αέρα του καλοκαιριού να μας ταξιδέψει σε μέρη άγνωστα, όπου νέες εμπειρίες μας περιμένουν. Φίλοι του μπλογκ καλή αντάμωση! Επιστροφή σε έξι μέρες από την κοσμοπολίτικη Σκιάθο!

26 Ιουλίου της Αγίας Παρασκευής

Η Αγία Παρασκευή ας μας προστατεύει όλους...Χρόνια Πολλά σε όλες και όλους που εορτάζουν σήμερα. Ο ηθικός βίος της, ο φρικτός, μαρτυρικός της θάνατος, η ακλόνητη πίστη της που πήγαζε από την απόλυτη σύνεση και τον τρόπο που είχε γαλουχηθεί αυτή η Αγία ας γίνουν παράδειγμα για όλους μας, πρώτα θαυμασμού και έπειτα μίμησης. Μα αυτό που είναι το πιο άξιο λόγου είναι αυτοί οι σπουδαίοι γονείς της Αγίας Παρασκευής. Αυτοί οι δύο άνθρωποι που ακόμη και πριν τον ερχομό Της με τις ατέλειωτες προσευχές τους μεριμνούσαν για το παιδί τους κι εν τέλει έδωσε ο Θεός τη χάρη Του κι έφτιαξαν μια Αγία. Κι όχι μόνον τούτο, αλλά οι προσευχές τους βοήθησαν τη νεαρή Παρασκευή να μη βγει από το δρόμο της. Αυτό είναι η πεμπτουσία της οικογένειας, η μεγαλύτερη ευλογία για δύο γονείς, να πλάσουν αγίους. Είναι τούτο δυνατόν στις μέρες μας; Θέλω να πιστεύω πως η αγαθή ψυχή των γονιών και η συνεχής προσευχή τους σε συνδυασμό έχουν την δυνατότητα για τέτοια αποτελέσματα.

Δείτε περισσότερα για το βίο της Αγίας Παρασκευής και σχετικές προεκτάσεις του αρχιμανδρίτη Μελετίου Βαδραχάνη: http://www.sinodiporos.blogspot.com/

Το δέκα

Στάσου δε σε προλαβαίνω
περίμενε την αργή μου αντίληψη
του περάσματός σου.

Το δέκα, το δέκα
στα πιο ωραία χρόνια
ήτανε μπροστά
το δέκα
που τόσο αγαπώ
και τώρα φεύγει
μοιάζει αδύνατο
να το κρατήσω

Που πάνε τα νιάτα μου
η ζωή μου
κυλάνε σα νερό
που σπάει κάθε φράγμα.
Είκοσι χρόνια και
τι πρόλαβα να ζήσω;

Το δέκα, το δέκα
ζήσε το όσο μπορείς.

25/7/08 παραμονή των εικοστών μου γενεθλίων

Αφιέρωμα στη Μέριλ Στριπ (Meryl Streep)

Κατά πολλούς θεωρείται η καλύτερη εν ζωή ηθοποιός στον κόσμο. Έχει το θείο χάρισμα της απόλυτης ερμηνείας μετατρέποντας τους χάρτινους ήρωες σε ζώσες οντότητες. Η ανέγγιχτη απ’ το χρόνο γοητεία της και το βαθύ μελαγχολικό κι ιδιοφυές βλέμμα της είναι χαρακτηριστικά που την ξεχωρίζουν από πολλές άλλες γυναίκες του χώρου της.
Η Μέρυλ Στριπ (Meryl Streep), βραβευμένη με 2 βραβεία Όσκαρ, 6 Χρυσές Σφαίρες, 2 βραβεία Έμμυ, βραβείο BAFTA καλύτερης ερμηνείας, βραβείο Σίζαρ συνεισφοράς στον κινηματογράφο, βραβείο AFI συνεισφοράς στον κινηματογράφο, με συνολικά 63 νίκες και 68 υποψηφιότητες, εκ των οποίων οι 14 υποψηφιότητες ήταν για βραβείο Όσκαρ είναι αδιαμφισβήτητα μία τεράστια μορφή του μοντέρνου κινηματογράφου.
Γεννημένη στις 22 Ιουνίου του 1949 στο Summit του New Jersey (Νιου Τζέρσευ) των Ηνωμένων Πολιτειών η Μαίρη Λουίζ (Μέριλ) Στριπ από μικρή έδειξε την έφεσή της στην όπερα. Από τα δώδεκα ξεκίνησε μαθήματα κλασσικού τραγουδιού με σκοπό να γίνει τραγουδίστρια της όπερας. Μαθήτευσε στο Vassar, σε ένα απ’ τα καλύτερα κολλέγια ελευθερίων τεχνών της Νέας Υόρκης, όπου και ανέπτυξε το ενδιαφέρον της στην υποκριτική και στα χρόνια της αποφοίτησης γράφτηκε στο πανεπιστήμιο του Yale όπου και σπούδασε στη Δραματική Σχολή.
Η καριέρα της ως ηθοποιός ξεκίνησε επί σκηνής. Το κινηματογραφικό της ντεμπούτο έγινε το 1977 με την ταινία «Julia» κι ένα χρόνο αργότερα με την ταινία «Ο ελαφοκυνηγός» (The deer hunter) έρχεται η πρώτη της υποψηφιότητα για Όσκαρ. Το 1980 κερδίζει το πρώτο της Όσκαρ (β΄ γυναικείου ρόλου) για την ταινία «Κράμμερ εναντίον Κράμμερ» και το 1983 το δεύτερο βραβείο Όσκαρ (α΄ γυναικείου ρόλου) για την ταινία «Η επιλογή της Σόφι». Πρωταγωνίστησε σε πολλές σπουδαίες ταινίες όπως «Οι γέφυρες του Μάντισον», «Η ερωμένη του Γάλλου υπολοχαγού», «Πέρα από την Αφρική», «Οι ώρες». Στη δεκαετία του 80 ο Τένεσσυ Ουίλλιαμς θέλησε τη Στριπ για το ρόλο της Μπλανς στο «Λεωφορείον ο Πόθος», για την κινηματογραφική του εκδοχή, αλλά η ίδια δεν ήταν διαθέσιμη.
Τελειομανής και σχολαστική, έχει τη μοναδική ικανότητα να επιτυγχάνει τις διαφορετικές προφορές που ο εκάστοτε ρόλος απαιτεί. «Ό,τι κι αν συμβεί, το έργο μου είναι αυτό που θα παραμείνει», είχε δηλώσει σε ερώτησή της για το μέλλον.
Το 1978 παντρεύεται τον Νταν Γκάμερ (Don Gummer), γλύπτη στο επάγγελμα και αποκτά μαζί του τέσσερα παιδιά. «Δεν ξέρω τι θα έκανα χωρίς τον άντρα μου. Θα ήμουν νεκρή, συναισθηματικά τουλάχιστον, αν δεν τον είχα γνωρίσει. Είναι ο καλύτερος», έχει δηλώσει η Στριπ. «Δεν υπάρχει οδικός χάρτης για το πώς θα μεγαλώσεις μια οικογένεια. Είναι πάντα μια τεράστια διαπραγμάτευση. Αλλά έχω μια ολοκρατική ανάγκη τόσο να δουλεύω όσο και να έχω μεγάλους δεσμούς αγάπης στη ζωή μου. Δεν μπορώ να φανταστώ να παραγκωνίζω το ένα για το άλλο».
Αυτή την ανάγκη ευχόμαστε να την καλύπτει και στο μέλλον με τους σπουδαίους ρόλους που θα ερμηνεύσει στη συνέχεια της πορείας της, αλλά και με τον σπουδαίο ρόλο της μητέρας που είναι κι ο σημαντικότερος στη ζωή της. Εμείς θα την πλαισιώνουμε με αγάπη κι ευγνωμοσύνη για όσα μας έχει χαρίσει και θα συνεχίσουμε να μαθαίνουμε ακόμα κι απ’ τη σιωπή του βλέμματός της.

Ελευθερώστε την Αγιά Σοφιά

Στην πύλη του αγίου Ρωμανού

έφυγες για αλλού

κι άγγελος θα σε φέρει εδώ

στον σωστό καιρό.

Μες την Άγια Σοφιά

θα βρεθούμε ξανά λειτουργία μελλοντική

οι Έλληνες μαζί

Στίχοι: Σταμάτης Σπανουδάκης

Μουσική: Σταμάτης Σπανουδάκης

Η Αγία Μαρίνα στην καθημερινότητά μας

Πριν μερικά χρόνια κατά τη διάρκεια των διακοπών μας στο χωριό, όπου η Αγία Μαρίνα είναι πολιούχος, την ημέρα της παραμονής επέστρεφε από την πόλη κι απ΄τη δουλειά του το μεσημέρι στο χωριό ο πατέρας μου. Εγώ παιδί του δημοτικού τότε πήρα το ποδήλατο και πήγα να τον υποδεχτώ στην είσοδο του εξοχικού μας, όπου εκεί ο πλακόστρωτος δρόμος έχει κλίση. Τον ανέβηκα με τα πόδια και στα χέρια το ποδήλατο, μέχρι που μπαίνει ο μπαμπάς μου με το αυτοκίνητό του. Τότε αφήνω τα φρένα κι αρχίζω να κατηφορίζω προς την κύρια αυλή και το σπίτι μας.

Το έδαφος είναι επικλινές και στα δεξιά μου υπήρχαν βράχια, πέτρες με μυτερά εξογκώματα. Ο μπαμπάς προπορεύτηκε κι εγώ κατέβαινα με ταχύτητα την κατηφόρα συνειδητοποιώντας ότι τα φρένα μου δεν πιάνουν. Χάνω τον έλεγχο και πέφτω με το πρόσωπο πάνω στα βράχια. Ο πατέρας μου απ' το αυτοκίνητο βλέπει το τι έχει συμβεί κι έντρομος βγαίνει φωνάζοντας τη μητέρα μου απ' το σπίτι. Τρέχουν κι οι δυο. Στο σώμα μου μικρές ασήμαντες εκδορές σε χέρια και πόδια. Μα ένα σοβαρό τραύμα υπήρχε στο πρόσωπό μου. Ακριβώς κάτω απ' το δεξί μου μάτι ένα μεγάλο και βαθύ τραύμα σημάδευε το πρόσωπό μου. Με αυτό το σημάδι, που μου άφησε για αρκετά χρόνια μια ευαισθησία στην επιδερμίδα χαιρέτησα την επομένη την εικόνα της Αγίας Μαρίνας με ταπεινότητα κι ευγνωμοσύνη που έσωσε το δεξί μου μάτι και δεν το στερήθηκα μ' αυτόν τον τρόπο. Από τότε πάντοτε τιμούμε τη μνήμη της και πάντοτε παρευρισκόμαστε στην εκκλησία του χωριού που δοξάζει τη μεγάλη Αγία της Ορθοδοξίας μας.

Η Εκκλησία μας εορτάζει την Αγία Μαρίνα στις 17 Ιουλίου.

Πληροφορίες για τη ζωή και τα σπουδαία θαύματα της Αγίας Μαρίνας βρείτε στο μπλογκ: http://www.sinodiporos.blogspot.com/